Konkurencja terytoriów o kapitał: jak zorganizować obsługę inwestorów w regionie i gminie

Autor: Roman Matys · Zaktualizowano

Praktyczna metodyka Romana Matysa, prezesa International Investment Office. Jak region, miasto lub gmina może zbudować jednostkę ds. pozyskiwania, obsługi i utrzymania inwestorów: struktura zespołu, oferta inwestycyjna terytorium, ścieżka inwestora, KPI, typowe błędy i plan pierwszych 100 dni.

Najważniejsze w minutę

  • Inwestor wybiera dziś konkretną gminę lub region, w którym zasady są jasne, tereny przygotowane, są ludzie do pracy i jedna osoba, która prowadzi go od pierwszego maila do uruchomienia produkcji.
  • Terytoria, które wygrywają kapitał, mają osobną jednostkę ds. inwestorów z czterema obszarami: pozyskiwanie, opieka poinwestycyjna, analityka i komunikacja.
  • Firmy już działające na miejscu często najszybciej reinwestują, dlatego opieka poinwestycyjna (aftercare) jest obowiązkowa.
  • Pracę jednostki mierzy się wynikami: leadami, wizytami, pozyskanym kapitałem, nowymi miejscami pracy i czasem odpowiedzi.
  • Uruchomienie od zera zajmuje około 100 dni i osiem kroków, od zatwierdzenia struktury po regularne spotkania z lokalnym biznesem.

Tło zmian

Dlaczego to ważne

Inwestycje tworzą miejsca pracy, poszerzają bazę podatkową, wnoszą nowe technologie do produkcji i pociągają za sobą infrastrukturę. Kapitał nie przychodzi jednak przypadkiem ani tylko dzięki dobremu położeniu. Inwestor wybiera nie tyle kraj, co konkretne terytorium, gdzie zasady są zrozumiałe, zasoby przygotowane, a obsługa profesjonalna.

Regiony, miasta i gminy rywalizują o zakłady produkcyjne, centra logistyczne, biura firm, ludzi i projekty strategiczne. Wygrywają te, które potrafią zorganizować systemową funkcję inwestycyjną, traktują biznes jak klienta i szybko przechodzą od prezentacji możliwości do konkretnych rozwiązań. Potencjał deklaruje każdy.

Dla Ukrainy ta kwestia jest szczególnie pilna. Wojna, przebudowa gospodarki i czekająca nas odbudowa na dużą skalę zwiększają znaczenie regionów. To w dużej mierze na poziomie lokalnym rozstrzygnie się, które społeczności staną się ośrodkami produkcji, przetwórstwa, logistyki, technologii i zatrudnienia. Od jakości pracy z inwestorem zależy, ile kapitału przyjdzie, jak szybko nastąpi odbudowa i czy gmina utrzyma się w długim okresie.

Ten poradnik to narzędzie pracy dla samorządów, administracji regionalnej, agencji rozwoju regionalnego, wydziałów rozwoju gospodarczego i specjalistów odpowiedzialnych za inwestycje. Porządkuje podejście do tworzenia jednostki ds. pozyskiwania, obsługi i utrzymania inwestorów: zasady, strukturę organizacyjną, obszary pracy, ścieżki współpracy z nowymi i obecnymi inwestorami, ofertę inwestycyjną terytorium, ocenę efektywności i błędy, których warto unikać.

Podejście opiera się na międzynarodowej praktyce konkurencji terytoriów o kapitał oraz na moim doświadczeniu w pracy z biznesem, samorządami, instytucjami rozwoju i projektami inwestycyjnymi na Ukrainie. Kapitał trafia tam, gdzie codziennie i profesjonalnie się nim zajmują. Ten poradnik ma pomóc terytoriom przejść od jednorazowych akcji do systemowego modelu rozwoju gospodarczego.

Rozdział 1

Założenia ogólne

Konkurencja regionów o inwestycje na Ukrainie i w Europie przeszła od biernego oczekiwania do aktywnego zarządzania procesem inwestycyjnym. Terytoria, które systemowo pracują z inwestorami, tworzą osobne instytucje lub jednostki odpowiedzialne za pozyskiwanie, obsługę, utrzymanie i rozwój inwestora.

Zasoby naturalne, położenie, a nawet infrastruktura nie wystarczą już, by przyciągnąć kapitał. Inwestor ocenia także jakość zarządzania, szybkość reakcji, przejrzystość procedur, profesjonalizm zespołu i przewidywalność otoczenia.

Dlatego warto utworzyć wyspecjalizowaną jednostkę ds. inwestorów, działającą jako zespół usługowy i analityczny w urzędzie, agencji rozwoju, administracji regionalnej lub osobnej instytucji rozwoju terytorium.

Rozdział 2

Cel utworzenia jednostki

Głównym celem jednostki jest stały napływ inwestycji i rozwój firm, które już działają na terenie gminy lub regionu.

Cel ten osiąga się przez:

  • pozyskiwanie nowych inwestorów;
  • wsparcie działających firm;
  • obniżanie barier wejścia na rynek;
  • budowanie reputacji inwestycyjnej terytorium;
  • przygotowanie produktów inwestycyjnych;
  • systemową komunikację z biznesem;
  • wsparcie rozbudowy lokalnych przedsiębiorstw;
  • tworzenie miejsc pracy i wzrost bazy podatkowej.

Rozdział 3

Podstawowe zasady pracy

3.1. Usługowość

Inwestor powinien widzieć w urzędzie lub instytucji inwestycyjnej partnera, który ułatwia drogę. Zadaniem jednostki jest pomoc w procedurach, dostarczanie informacji, łączenie z właściwymi osobami i przyspieszanie decyzji.

3.2. Szybkość

Czas reakcji to jedno z pierwszych kryteriów, po których inwestor ocenia terytorium. Jeśli odpowiedź przychodzi po kilku tygodniach, firma często patrzy już na inną lokalizację.

3.3. Kompetencje

Zespół potrzebuje podstawowej wiedzy z ekonomii, prawa, spraw gruntowych, planowania przestrzennego, komunikacji i biznesu międzynarodowego.

3.4. Przejrzystość

Inwestor powinien otrzymać jasną listę procedur, terminów, osób odpowiedzialnych i ryzyk.

3.5. Opieka poinwestycyjna

Praca z inwestorem trwa także po uruchomieniu zakładu. Wsparcie firm już działających często daje wynik szybciej niż szukanie nowych.

Rozdział 4

Model organizacyjny

4.1. Forma instytucjonalna

Jednostka może działać jako:

  • wydział lub biuro w strukturze urzędu miasta;
  • departament rozwoju gospodarczego;
  • lokalna agencja rozwoju;
  • jednostka komunalna;
  • wspólna platforma samorządu i biznesu.

Wybór zależy od wielkości terytorium, budżetu i modelu zarządzania.

4.2. Zalecana struktura

Kierownik jednostki odpowiada za strategię, kontakty zewnętrzne, negocjacje i koordynację.

Pozyskiwanie inwestorów

  • wyszukiwanie firm docelowych
  • udział w forach
  • przygotowanie ofert
  • pierwszy kontakt

Obsługa inwestorów

  • praca z obecnymi inwestorami
  • rozwiązywanie problemów
  • koordynacja pozwoleń
  • organizacja spotkań

Analityka

  • paszporty inwestycyjne
  • statystyka
  • analizy branżowe
  • porównanie z regionami konkurencyjnymi

Komunikacja

  • strona i materiały prezentacyjne
  • relacje z mediami
  • marka inwestycyjna terytorium
  • reputacja publiczna

Rozdział 5

Główne funkcje jednostki

5.1. Praca z nowymi inwestorami

Jednostka musi stale budować bazę potencjalnych kontaktów. Narzędzia:

  • baza firm docelowych;
  • bezpośredni kontakt z firmami (direct outreach);
  • targi branżowe;
  • fora gospodarcze;
  • kanały dyplomatyczne;
  • izby przemysłowo-handlowe;
  • stowarzyszenia biznesowe;
  • praca z firmami relokowanymi.

5.2. Praca z obecnymi inwestorami

Praktyka pokazuje, że firmy już działające na miejscu są często najlepszym źródłem reinwestycji. Należy:

  • regularnie się spotykać;
  • identyfikować bariery rozwoju;
  • pomagać w rozbudowie;
  • zajmować się sprawami kadrowymi;
  • koordynować współpracę ze służbami komunalnymi;
  • wcześnie wychwytywać sygnały, że firma może odejść.

5.3. Obsługa w modelu jednego okienka (one-stop-shop)

Inwestor powinien mieć jeden punkt kontaktu. Jednostka koordynuje:

  • grunty;
  • warunki zabudowy;
  • przyłącza mediów;
  • pozwolenia;
  • komunikację z innymi urzędami;
  • kontakty ze szkołami, uczelniami i rekrutację.

Rozdział 6

Oferta inwestycyjna terytorium

Hasła nie przekonują inwestora. Potrzebuje konkretnej oferty: terenu, ludzi, mediów, terminów.

Oferta inwestycyjna gminy lub regionu składa się z trzech części.

6.1. Paszport inwestycyjny

Obejmuje: geografię, demografię, zasoby pracy, statystykę wynagrodzeń, logistykę, wiodące branże, wolne tereny, infrastrukturę techniczną, działające firmy i kontakty.

6.2. Baza terenów i nieruchomości

Z pełnym opisem każdego obiektu: powierzchnia, forma własności, przeznaczenie, media, dojazd, zdjęcia, stan dokumentów.

6.3. Oferty branżowe

Na przykład: przetwórstwo spożywcze, przemysł maszynowy, logistyka, IT i back office, materiały budowlane, przetwórstwo drewna.

Rozdział 7

Praca z nowym inwestorem krok po kroku

Etap 1

Pierwszy kontakt

Szybka odpowiedź, rozpoznanie potrzeb, poufność, określenie profilu projektu.

Etap 2

Prezentacja terytorium

Odpowiednie tereny, dane o kadrach, logistyka, orientacyjne terminy procedur, możliwe zachęty.

Etap 3

Wizyta inwestora

Program, spotkania, prezentacje, wizje lokalne, rozmowa z władzami gminy.

Etap 4

Negocjacje

Terminy, warunki techniczne, personel, partnerzy, lokalne ryzyka.

Etap 5

Uruchomienie

Wsparcie do rozpoczęcia działalności operacyjnej.

Rozdział 8

Praca z obecnymi inwestorami

Kontakt co kwartał

Zalecane: spotkania osobiste, badanie satysfakcji, mapa problemów, analiza planów rozbudowy.

Roczny program account management

Do każdej kluczowej firmy przypisuje się opiekuna, który utrzymuje stały kontakt, pomaga w relacjach z urzędami, zapobiega kryzysom i szuka potencjału nowych inwestycji.

Rozdział 9

KPI jednostki ds. inwestorów

Sama liczba spotkań niewiele mówi. Ocenia się wynik. Zalecane wskaźniki:

  • liczba nowych leadów;
  • liczba wizyt inwestorów;
  • liczba aktywnych negocjacji;
  • wartość pozyskanych inwestycji;
  • liczba nowych miejsc pracy;
  • wartość reinwestycji firm działających;
  • średni czas odpowiedzi na zapytanie;
  • poziom zadowolenia inwestorów.

Rozdział 10

Typowe błędy

Instytucjonalne

  • brak odpowiedzialnej jednostki
  • rozmyte kompetencje
  • polityczne nominacje kadrowe

Komunikacyjne

  • powolne odpowiedzi
  • formalne pisma
  • brak materiałów po angielsku

Operacyjne

  • nieprzygotowane tereny
  • nieznany stan dokumentów
  • sprzeczne stanowiska instytucji

Wizerunkowe

  • niedotrzymane obietnice
  • zmiana zasad po ustaleniach

Rozdział 11

Kompetencje zespołu

Pracownicy powinni znać język lokalny i najlepiej angielski, umieć negocjować, rozumieć modele biznesowe, przeprowadzić podstawową analizę prawną, znać lokalną gospodarkę, dobrze prezentować i radzić sobie w komunikacji kryzysowej.

Rozdział 12

Pierwsze 100 dni

Krok 1

Zatwierdzić strukturę i osoby odpowiedzialne.

Krok 2

Przeprowadzić audyt zasobów terytorium.

Krok 3

Przygotować paszport inwestycyjny.

Krok 4

Stworzyć bazę terenów.

Krok 5

Uruchomić CRM z bazą kontaktów.

Krok 6

Sporządzić listę 100 firm docelowych.

Krok 7

Rozpocząć kampanię komunikacyjną.

Krok 8

Uruchomić regularne spotkania z lokalnym biznesem.

Sprawdź swoją gminę w 5 minut

Dziesięć pytań według tego poradnika: zespół, czas odpowiedzi, paszport inwestycyjny, baza terenów, jedno okienko, praca z działającymi firmami i KPI. Na końcu otrzymasz wynik i listę rzeczy do zrobienia w pierwszej kolejności.

Rozdział 13

Wnioski

Inwestycje przychodzą tam, gdzie codziennie i systemowo się nimi zajmują. Terytoria konkurują jakością organizacji procesu, a zasoby są tylko punktem wyjścia.

Jednostka ds. inwestorów ma trzy zadania: pozyskiwać nowy kapitał, utrzymywać i rozwijać działające firmy oraz budować długofalową reputację inwestycyjną terytorium. Tam, gdzie ta praca jest prowadzona profesjonalnie, inwestycje stają się regularnym procesem.

Wersja PDF

Otrzymaj poradnik e-mailem

Zostaw imię i adres e-mail, a PDF dotrze do Ciebie w ciągu minuty.

Najczęściej zadawane pytania

Po co gminie osobna jednostka ds. obsługi inwestorów?

Inwestor ocenia szybkość odpowiedzi, przejrzystość procedur i profesjonalizm zespołu. Bez odpowiedzialnej jednostki zapytania giną między wydziałami, a firma wybiera inną lokalizację.

Jakie obszary powinna obejmować taka jednostka?

Kierownik i cztery obszary: pozyskiwanie inwestorów, obsługa inwestorów, analityka (paszport inwestycyjny, statystyka, porównanie z konkurencją) oraz komunikacja (strona, media, marka inwestycyjna terytorium).

Co składa się na ofertę inwestycyjną terytorium?

Paszport inwestycyjny, baza terenów i nieruchomości z pełnym opisem każdego obiektu oraz oferty branżowe dla konkretnych typów inwestorów.

Jak mierzyć skuteczność pozyskiwania inwestorów?

Wynikami: nowe leady, wizyty inwestorów, aktywne negocjacje, wartość pozyskanych inwestycji, nowe miejsca pracy, reinwestycje, średni czas odpowiedzi i zadowolenie inwestorów.

Ile trwa uruchomienie jednostki?

Podstawowe uruchomienie zajmuje około 100 dni: struktura i osoby odpowiedzialne, audyt zasobów, paszport inwestycyjny, baza terenów, CRM, lista 100 firm docelowych, kampania komunikacyjna i regularne spotkania z biznesem.

Kto jest autorem metodyki?

Roman Matys, prezes International Investment Office, założyciel Międzynarodowego Forum Ekonomicznego we Lwowie i autor strategii „Lwowszczyzna — fabryka Europy”.

O autorze

Roman Matys jest prezesem International Investment Office (IIO) oraz założycielem i organizatorem Międzynarodowego Forum Ekonomicznego (IEF) we Lwowie. Od ponad 25 lat zajmuje się inwestycjami, rozwojem regionalnym i polityką gospodarczą.

W latach 2016–2021 kierował Departamentem Polityki Inwestycyjnej Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej. Napisał strategię rozwoju gospodarczego „Lwowszczyzna — fabryka Europy” i wdrożył ją z zespołem zbudowanym od podstaw. W czasie jej realizacji region pozyskał prawie 1 mld USD bezpośrednich inwestycji zagranicznych i powstało około 75 tysięcy miejsc pracy.

Pracuje na styku biznesu, administracji publicznej i rozwoju strategicznego: z inwestorami, władzami, instytucjami międzynarodowymi i społecznościami lokalnymi. Tworzy platformy dialogu władzy, biznesu i partnerów zagranicznych, regularnie występuje na forach gospodarczych na Ukrainie i w Polsce, w tym na Forum Ekonomicznym w Karpaczu.

Obszary specjalizacji: pozyskiwanie inwestycji krajowych i zagranicznych, konkurencyjność regionów i miast, relacje inwestorskie, dyplomacja gospodarcza, marka terytorialna, partnerstwo publiczno-prywatne, powojenna odbudowa i nowa industrializacja Ukrainy.

Ten poradnik wyrasta z praktyki: pracy z biznesem, obserwacji rywalizacji terytoriów o kapitał i wieloletniego udziału w tworzeniu warunków dla wzrostu gospodarczego.

Potrzebujesz wsparcia w budowie funkcji inwestycyjnej swojego terytorium?

International Investment Office opracowuje strategie rozwoju dla państw, regionów i gmin, pomaga tworzyć jednostki obsługi inwestorów, szuka inwestorów do projektów i projektów dla inwestorów.