Praktyczna metodyka Romana Matysa, prezesa International Investment Office. Jak region, miasto lub gmina może zbudować jednostkę ds. pozyskiwania, obsługi i utrzymania inwestorów: struktura zespołu, oferta inwestycyjna terytorium, ścieżka inwestora, KPI, typowe błędy i plan pierwszych 100 dni.
Najważniejsze w minutę
- Inwestor wybiera dziś konkretną gminę lub region, w którym zasady są jasne, tereny przygotowane, są ludzie do pracy i jedna osoba, która prowadzi go od pierwszego maila do uruchomienia produkcji.
- Terytoria, które wygrywają kapitał, mają osobną jednostkę ds. inwestorów z czterema obszarami: pozyskiwanie, opieka poinwestycyjna, analityka i komunikacja.
- Firmy już działające na miejscu często najszybciej reinwestują, dlatego opieka poinwestycyjna (aftercare) jest obowiązkowa.
- Pracę jednostki mierzy się wynikami: leadami, wizytami, pozyskanym kapitałem, nowymi miejscami pracy i czasem odpowiedzi.
- Uruchomienie od zera zajmuje około 100 dni i osiem kroków, od zatwierdzenia struktury po regularne spotkania z lokalnym biznesem.
Tło zmian
Dlaczego to ważne
Inwestycje tworzą miejsca pracy, poszerzają bazę podatkową, wnoszą nowe technologie do produkcji i pociągają za sobą infrastrukturę. Kapitał nie przychodzi jednak przypadkiem ani tylko dzięki dobremu położeniu. Inwestor wybiera nie tyle kraj, co konkretne terytorium, gdzie zasady są zrozumiałe, zasoby przygotowane, a obsługa profesjonalna.
Regiony, miasta i gminy rywalizują o zakłady produkcyjne, centra logistyczne, biura firm, ludzi i projekty strategiczne. Wygrywają te, które potrafią zorganizować systemową funkcję inwestycyjną, traktują biznes jak klienta i szybko przechodzą od prezentacji możliwości do konkretnych rozwiązań. Potencjał deklaruje każdy.
Dla Ukrainy ta kwestia jest szczególnie pilna. Wojna, przebudowa gospodarki i czekająca nas odbudowa na dużą skalę zwiększają znaczenie regionów. To w dużej mierze na poziomie lokalnym rozstrzygnie się, które społeczności staną się ośrodkami produkcji, przetwórstwa, logistyki, technologii i zatrudnienia. Od jakości pracy z inwestorem zależy, ile kapitału przyjdzie, jak szybko nastąpi odbudowa i czy gmina utrzyma się w długim okresie.
Ten poradnik to narzędzie pracy dla samorządów, administracji regionalnej, agencji rozwoju regionalnego, wydziałów rozwoju gospodarczego i specjalistów odpowiedzialnych za inwestycje. Porządkuje podejście do tworzenia jednostki ds. pozyskiwania, obsługi i utrzymania inwestorów: zasady, strukturę organizacyjną, obszary pracy, ścieżki współpracy z nowymi i obecnymi inwestorami, ofertę inwestycyjną terytorium, ocenę efektywności i błędy, których warto unikać.
Podejście opiera się na międzynarodowej praktyce konkurencji terytoriów o kapitał oraz na moim doświadczeniu w pracy z biznesem, samorządami, instytucjami rozwoju i projektami inwestycyjnymi na Ukrainie. Kapitał trafia tam, gdzie codziennie i profesjonalnie się nim zajmują. Ten poradnik ma pomóc terytoriom przejść od jednorazowych akcji do systemowego modelu rozwoju gospodarczego.
Rozdział 1
Założenia ogólne
Konkurencja regionów o inwestycje na Ukrainie i w Europie przeszła od biernego oczekiwania do aktywnego zarządzania procesem inwestycyjnym. Terytoria, które systemowo pracują z inwestorami, tworzą osobne instytucje lub jednostki odpowiedzialne za pozyskiwanie, obsługę, utrzymanie i rozwój inwestora.
Zasoby naturalne, położenie, a nawet infrastruktura nie wystarczą już, by przyciągnąć kapitał. Inwestor ocenia także jakość zarządzania, szybkość reakcji, przejrzystość procedur, profesjonalizm zespołu i przewidywalność otoczenia.
Dlatego warto utworzyć wyspecjalizowaną jednostkę ds. inwestorów, działającą jako zespół usługowy i analityczny w urzędzie, agencji rozwoju, administracji regionalnej lub osobnej instytucji rozwoju terytorium.
Rozdział 2
Cel utworzenia jednostki
Głównym celem jednostki jest stały napływ inwestycji i rozwój firm, które już działają na terenie gminy lub regionu.
Cel ten osiąga się przez:
- pozyskiwanie nowych inwestorów;
- wsparcie działających firm;
- obniżanie barier wejścia na rynek;
- budowanie reputacji inwestycyjnej terytorium;
- przygotowanie produktów inwestycyjnych;
- systemową komunikację z biznesem;
- wsparcie rozbudowy lokalnych przedsiębiorstw;
- tworzenie miejsc pracy i wzrost bazy podatkowej.
Rozdział 3
Podstawowe zasady pracy
3.1. Usługowość
Inwestor powinien widzieć w urzędzie lub instytucji inwestycyjnej partnera, który ułatwia drogę. Zadaniem jednostki jest pomoc w procedurach, dostarczanie informacji, łączenie z właściwymi osobami i przyspieszanie decyzji.
3.2. Szybkość
Czas reakcji to jedno z pierwszych kryteriów, po których inwestor ocenia terytorium. Jeśli odpowiedź przychodzi po kilku tygodniach, firma często patrzy już na inną lokalizację.
3.3. Kompetencje
Zespół potrzebuje podstawowej wiedzy z ekonomii, prawa, spraw gruntowych, planowania przestrzennego, komunikacji i biznesu międzynarodowego.
3.4. Przejrzystość
Inwestor powinien otrzymać jasną listę procedur, terminów, osób odpowiedzialnych i ryzyk.
3.5. Opieka poinwestycyjna
Praca z inwestorem trwa także po uruchomieniu zakładu. Wsparcie firm już działających często daje wynik szybciej niż szukanie nowych.
Rozdział 4
Model organizacyjny
4.1. Forma instytucjonalna
Jednostka może działać jako:
- wydział lub biuro w strukturze urzędu miasta;
- departament rozwoju gospodarczego;
- lokalna agencja rozwoju;
- jednostka komunalna;
- wspólna platforma samorządu i biznesu.
Wybór zależy od wielkości terytorium, budżetu i modelu zarządzania.
4.2. Zalecana struktura
Kierownik jednostki odpowiada za strategię, kontakty zewnętrzne, negocjacje i koordynację.
Pozyskiwanie inwestorów
- wyszukiwanie firm docelowych
- udział w forach
- przygotowanie ofert
- pierwszy kontakt
Obsługa inwestorów
- praca z obecnymi inwestorami
- rozwiązywanie problemów
- koordynacja pozwoleń
- organizacja spotkań
Analityka
- paszporty inwestycyjne
- statystyka
- analizy branżowe
- porównanie z regionami konkurencyjnymi
Komunikacja
- strona i materiały prezentacyjne
- relacje z mediami
- marka inwestycyjna terytorium
- reputacja publiczna
Rozdział 5
Główne funkcje jednostki
5.1. Praca z nowymi inwestorami
Jednostka musi stale budować bazę potencjalnych kontaktów. Narzędzia:
- baza firm docelowych;
- bezpośredni kontakt z firmami (direct outreach);
- targi branżowe;
- fora gospodarcze;
- kanały dyplomatyczne;
- izby przemysłowo-handlowe;
- stowarzyszenia biznesowe;
- praca z firmami relokowanymi.
5.2. Praca z obecnymi inwestorami
Praktyka pokazuje, że firmy już działające na miejscu są często najlepszym źródłem reinwestycji. Należy:
- regularnie się spotykać;
- identyfikować bariery rozwoju;
- pomagać w rozbudowie;
- zajmować się sprawami kadrowymi;
- koordynować współpracę ze służbami komunalnymi;
- wcześnie wychwytywać sygnały, że firma może odejść.
5.3. Obsługa w modelu jednego okienka (one-stop-shop)
Inwestor powinien mieć jeden punkt kontaktu. Jednostka koordynuje:
- grunty;
- warunki zabudowy;
- przyłącza mediów;
- pozwolenia;
- komunikację z innymi urzędami;
- kontakty ze szkołami, uczelniami i rekrutację.
Rozdział 6
Oferta inwestycyjna terytorium
Hasła nie przekonują inwestora. Potrzebuje konkretnej oferty: terenu, ludzi, mediów, terminów.
Oferta inwestycyjna gminy lub regionu składa się z trzech części.
6.1. Paszport inwestycyjny
Obejmuje: geografię, demografię, zasoby pracy, statystykę wynagrodzeń, logistykę, wiodące branże, wolne tereny, infrastrukturę techniczną, działające firmy i kontakty.
6.2. Baza terenów i nieruchomości
Z pełnym opisem każdego obiektu: powierzchnia, forma własności, przeznaczenie, media, dojazd, zdjęcia, stan dokumentów.
6.3. Oferty branżowe
Na przykład: przetwórstwo spożywcze, przemysł maszynowy, logistyka, IT i back office, materiały budowlane, przetwórstwo drewna.
Rozdział 7
Praca z nowym inwestorem krok po kroku
Etap 1
Pierwszy kontakt
Szybka odpowiedź, rozpoznanie potrzeb, poufność, określenie profilu projektu.
Etap 2
Prezentacja terytorium
Odpowiednie tereny, dane o kadrach, logistyka, orientacyjne terminy procedur, możliwe zachęty.
Etap 3
Wizyta inwestora
Program, spotkania, prezentacje, wizje lokalne, rozmowa z władzami gminy.
Etap 4
Negocjacje
Terminy, warunki techniczne, personel, partnerzy, lokalne ryzyka.
Etap 5
Uruchomienie
Wsparcie do rozpoczęcia działalności operacyjnej.
Rozdział 8
Praca z obecnymi inwestorami
Kontakt co kwartał
Zalecane: spotkania osobiste, badanie satysfakcji, mapa problemów, analiza planów rozbudowy.
Roczny program account management
Do każdej kluczowej firmy przypisuje się opiekuna, który utrzymuje stały kontakt, pomaga w relacjach z urzędami, zapobiega kryzysom i szuka potencjału nowych inwestycji.
Rozdział 9
KPI jednostki ds. inwestorów
Sama liczba spotkań niewiele mówi. Ocenia się wynik. Zalecane wskaźniki:
- liczba nowych leadów;
- liczba wizyt inwestorów;
- liczba aktywnych negocjacji;
- wartość pozyskanych inwestycji;
- liczba nowych miejsc pracy;
- wartość reinwestycji firm działających;
- średni czas odpowiedzi na zapytanie;
- poziom zadowolenia inwestorów.
Rozdział 10
Typowe błędy
Instytucjonalne
- brak odpowiedzialnej jednostki
- rozmyte kompetencje
- polityczne nominacje kadrowe
Komunikacyjne
- powolne odpowiedzi
- formalne pisma
- brak materiałów po angielsku
Operacyjne
- nieprzygotowane tereny
- nieznany stan dokumentów
- sprzeczne stanowiska instytucji
Wizerunkowe
- niedotrzymane obietnice
- zmiana zasad po ustaleniach
Rozdział 11
Kompetencje zespołu
Pracownicy powinni znać język lokalny i najlepiej angielski, umieć negocjować, rozumieć modele biznesowe, przeprowadzić podstawową analizę prawną, znać lokalną gospodarkę, dobrze prezentować i radzić sobie w komunikacji kryzysowej.
Rozdział 12
Pierwsze 100 dni
Krok 1
Zatwierdzić strukturę i osoby odpowiedzialne.
Krok 2
Przeprowadzić audyt zasobów terytorium.
Krok 3
Przygotować paszport inwestycyjny.
Krok 4
Stworzyć bazę terenów.
Krok 5
Uruchomić CRM z bazą kontaktów.
Krok 6
Sporządzić listę 100 firm docelowych.
Krok 7
Rozpocząć kampanię komunikacyjną.
Krok 8
Uruchomić regularne spotkania z lokalnym biznesem.
Sprawdź swoją gminę w 5 minut
Dziesięć pytań według tego poradnika: zespół, czas odpowiedzi, paszport inwestycyjny, baza terenów, jedno okienko, praca z działającymi firmami i KPI. Na końcu otrzymasz wynik i listę rzeczy do zrobienia w pierwszej kolejności.
Rozdział 13
Wnioski
Inwestycje przychodzą tam, gdzie codziennie i systemowo się nimi zajmują. Terytoria konkurują jakością organizacji procesu, a zasoby są tylko punktem wyjścia.
Jednostka ds. inwestorów ma trzy zadania: pozyskiwać nowy kapitał, utrzymywać i rozwijać działające firmy oraz budować długofalową reputację inwestycyjną terytorium. Tam, gdzie ta praca jest prowadzona profesjonalnie, inwestycje stają się regularnym procesem.
Wersja PDF
Otrzymaj poradnik e-mailem
Zostaw imię i adres e-mail, a PDF dotrze do Ciebie w ciągu minuty.
Najczęściej zadawane pytania
Po co gminie osobna jednostka ds. obsługi inwestorów?
Inwestor ocenia szybkość odpowiedzi, przejrzystość procedur i profesjonalizm zespołu. Bez odpowiedzialnej jednostki zapytania giną między wydziałami, a firma wybiera inną lokalizację.
Jakie obszary powinna obejmować taka jednostka?
Kierownik i cztery obszary: pozyskiwanie inwestorów, obsługa inwestorów, analityka (paszport inwestycyjny, statystyka, porównanie z konkurencją) oraz komunikacja (strona, media, marka inwestycyjna terytorium).
Co składa się na ofertę inwestycyjną terytorium?
Paszport inwestycyjny, baza terenów i nieruchomości z pełnym opisem każdego obiektu oraz oferty branżowe dla konkretnych typów inwestorów.
Jak mierzyć skuteczność pozyskiwania inwestorów?
Wynikami: nowe leady, wizyty inwestorów, aktywne negocjacje, wartość pozyskanych inwestycji, nowe miejsca pracy, reinwestycje, średni czas odpowiedzi i zadowolenie inwestorów.
Ile trwa uruchomienie jednostki?
Podstawowe uruchomienie zajmuje około 100 dni: struktura i osoby odpowiedzialne, audyt zasobów, paszport inwestycyjny, baza terenów, CRM, lista 100 firm docelowych, kampania komunikacyjna i regularne spotkania z biznesem.
Kto jest autorem metodyki?
Roman Matys, prezes International Investment Office, założyciel Międzynarodowego Forum Ekonomicznego we Lwowie i autor strategii „Lwowszczyzna — fabryka Europy”.
O autorze
Roman Matys jest prezesem International Investment Office (IIO) oraz założycielem i organizatorem Międzynarodowego Forum Ekonomicznego (IEF) we Lwowie. Od ponad 25 lat zajmuje się inwestycjami, rozwojem regionalnym i polityką gospodarczą.
W latach 2016–2021 kierował Departamentem Polityki Inwestycyjnej Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej. Napisał strategię rozwoju gospodarczego „Lwowszczyzna — fabryka Europy” i wdrożył ją z zespołem zbudowanym od podstaw. W czasie jej realizacji region pozyskał prawie 1 mld USD bezpośrednich inwestycji zagranicznych i powstało około 75 tysięcy miejsc pracy.
Pracuje na styku biznesu, administracji publicznej i rozwoju strategicznego: z inwestorami, władzami, instytucjami międzynarodowymi i społecznościami lokalnymi. Tworzy platformy dialogu władzy, biznesu i partnerów zagranicznych, regularnie występuje na forach gospodarczych na Ukrainie i w Polsce, w tym na Forum Ekonomicznym w Karpaczu.
Obszary specjalizacji: pozyskiwanie inwestycji krajowych i zagranicznych, konkurencyjność regionów i miast, relacje inwestorskie, dyplomacja gospodarcza, marka terytorialna, partnerstwo publiczno-prywatne, powojenna odbudowa i nowa industrializacja Ukrainy.
Ten poradnik wyrasta z praktyki: pracy z biznesem, obserwacji rywalizacji terytoriów o kapitał i wieloletniego udziału w tworzeniu warunków dla wzrostu gospodarczego.
Potrzebujesz wsparcia w budowie funkcji inwestycyjnej swojego terytorium?
International Investment Office opracowuje strategie rozwoju dla państw, regionów i gmin, pomaga tworzyć jednostki obsługi inwestorów, szuka inwestorów do projektów i projektów dla inwestorów.