Ukraińskie firmy nadal budują magazyny i hale oraz kupują sprzęt mimo ostrzałów. Powstrzymuje je konkretne ryzyko: jeśli dron zniszczy magazyn zbudowany na kredyt, kredyt i tak trzeba spłacić. Zwykłe ubezpieczenie majątku zazwyczaj nie obejmuje ryzyka wojennego.
24 października 2026 roku Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR), największy inwestor instytucjonalny w Ukrainie, opisał, jak działają jego narzędzia na takie sytuacje. Dwa chronią firmy bezpośrednio, a trzecie pozwala bankom dalej udzielać kredytów.
Ubezpieczenie ładunków i pojazdów: mechanizm URGF
Po tym, jak międzynarodowi reasekuratorzy w większości wycofali się z Ukrainy, lokalni ubezpieczyciele prawie nie mogli oferować ochrony od ryzyka wojennego. Zmienił to mechanizm gwarancyjny EBOR na rzecz odbudowy Ukrainy (Ukraine Recovery and Reconstruction Guarantee Facility, URGF), opracowany razem z Aon. EBOR gwarantuje reasekuratorowi MS Amlin pokrycie strat wojennych z polis ukraińskich ubezpieczycieli, dzięki czemu może on znów przyjmować te ryzyka.
URGF obejmuje ryzyka krótkoterminowe: ładunki i pojazdy w transporcie i w magazynach. Pierwsze 110 mln euro limitu wykorzystano w całości, co pozwoliło wystawić blisko 10 000 polis z łączną sumą ubezpieczenia ponad 500 mln euro.
Według Andrija Smala, zastępcy szefa działu instytucji finansowych EBOR w Ukrainie, składki jak dotąd przewyższają wypłaty, a z gwarancji ani razu nie skorzystano. Jego zdaniem to znak, że ukraiński rynek ubezpieczeń od ryzyka wojennego może działać na zasadach komercyjnych.
Przy wsparciu Unii Europejskiej limit rośnie do 150 mln euro. Uczestniczy pięciu ubezpieczycieli, a ochrona obejmuje także infrastrukturę gazową i towary w czasowym składowaniu. URGF nie obejmuje budynków i sprzętu sfinansowanych kredytami inwestycyjnymi.
Częściowe umorzenie długu za zniszczony majątek: mechanizm ESE
Zwykle kredytobiorca musi spłacić kredyt w całości, nawet jeśli wojna zniszczyła sfinansowany obiekt. Nowy mechanizm EBOR Enterprise Security Enhancement (ESE) zmienia to w przypadku kredytów inwestycyjnych.
Jeśli środki trwałe kupione z kredytu doznają potwierdzonych szkód wojennych, bank partnerski może częściowo umorzyć dług, a EBOR przy wsparciu darczyńców rekompensuje to bankowi. Kredytobiorca nie zwraca umorzonej kwoty.
ESE dotyczy wyłącznie kredytów inwestycyjnych, nie kapitału obrotowego. Obowiązują limity i weryfikacja szkód. To mechanizm ulgi w spłacie długu, a nie produkt ubezpieczeniowy, stosowany tylko wtedy, gdy nie ma innego źródła odszkodowania. Andrij Smal podkreśla, że ESE to pierwszy mechanizm tego typu, który EBOR uruchomił pilotażowo.
Banki, które mogą dalej kredytować
ESE wbudowano w programy portfelowego podziału ryzyka (portfolio risk-sharing, PRS) między EBOR a ukraińskimi bankami. Biorąc na siebie część ryzyka kredytowego, EBOR pozwala bankom finansować inwestycje mimo wojennej niepewności.
Linie kredytowe z ESE podpisały PrivatBank, Raiffeisen Bank Ukraine, Oszczadbank i Kredobank, otwierając łącznie 805 mln euro finansowania. ESE będzie oferowany także w nowych programach PRS, więc banków przybędzie.
„Ryzyko wojenne szybko nie zniknie, ale nie powinno decydować o tym, czy firma inwestuje” – powiedział Andrij Smal.
Kto finansuje te narzędzia
URGF wspierają Francja, Norwegia, Szwajcaria, Wielka Brytania oraz Fundusz Współpracy Technicznej TaiwanBusiness-EBRD, a zwiększenie limitu finansuje Unia Europejska w ramach Ukraine Investment Framework. ESE wspierają UE w ramach tego samego instrumentu oraz darczyńcy Specjalnego Funduszu EBOR ds. Reagowania Kryzysowego (Crisis Response Special Fund).
Co to oznacza dla inwestorów i gmin
„Zagraniczni inwestorzy pytają o wojnę już na pierwszym spotkaniu, zanim w ogóle dojdziemy do rynku, ludzi czy logistyki. Dotąd mogliśmy odpowiadać jedynie ogólnie o odporności ukraińskiego biznesu. Teraz możemy położyć na stole konkretne mechanizmy: ubezpieczenie ładunków, częściowe umorzenie kredytu, jeśli obiekt zostanie zniszczony, i banki, które na takich warunkach kredytują. Wiara w Ukrainę przestaje być głównym argumentem inwestora: ryzyko można policzyć i uwzględnić w modelu. Z policzonym ryzykiem inwestor jest gotów pracować, unika natomiast niepewności” – mówi Roman Matys, prezes Międzynarodowego Biura Inwestycyjnego.
Pytanie „co się stanie, jeśli obiekt zostanie zniszczony?” pada niemal na każdym pierwszym spotkaniu w sprawie projektu w Ukrainie. Teraz jest na nie bardziej konkretna odpowiedź: kredyt inwestycyjny z ESE w jednym z czterech banków i ubezpieczenie ładunków u ubezpieczycieli współpracujących z URGF. Międzynarodowe Biuro Inwestycyjne radzi inicjatorom projektów od razu uwzględniać te narzędzia w modelu finansowym i ofercie inwestycyjnej, a gminom wyjaśniać je przyszłym rezydentom parków przemysłowych.
W skrócie
Czy EBOR ubezpiecza budynki i sprzęt od ryzyka wojennego?
Nie. URGF obejmuje ładunki i pojazdy. Dla budynków i sprzętu kupionych na kredyt działa inny mechanizm, ESE: po potwierdzonych szkodach wojennych bank częściowo umarza dług, a EBOR rekompensuje to bankowi.
W których bankach dostępny jest ESE?
Według stanu na październik 2026 roku: PrivatBank, Raiffeisen Bank Ukraine, Oszczadbank i Kredobank, łącznie 805 mln euro kredytów.
Jaki limit ma mechanizm URGF?
Pierwsze 110 mln euro zostało w pełni wykorzystane; przy wsparciu UE limit rośnie do 150 mln euro.
Źródło: EBOR, „Wartime investments are risky. But Ukrainian businesses invest anyway – with the EBRD’s support”, LinkedIn, 24 października 2026 r. Czytaj oryginał